|
Article in other languages:
|
Mustafá Kemal Atatürk, naxito de Salonica (Imperio Otomán, autualment Grezia) o 12 de marzo de 1881 y muerto en Estambul (Turquía) o 10 de nobiembre de 1938, estió un melitar y politico turco, fundador e primer president d'a Turquía laica dende o 29 d'otubre de 1923 dica la suya muerte. Antiparte, tamién estió o primer d'os primers menistros d'o país, dende o 3 de mayo de 1920 dica o 24 de chinero de 1921. No azeutó o tratato de Sèvres e dende a suya base en o zentro d'Anatolia consiguió fer frente á las potenzias aliatas benzedoras d'a Primera Guerra Mundial e Armenia e creyar e asegurar as mugas d'o estato turco, que dimpués fazió laico e l'ozidentalizó.
As suyas primeras añadasMustafa, que iste yera o suyo nombre seguntes o sistema onomastico turco, nazió en a ziudat de Tesalonica, á o canto d'a mar Echeya que en ixas embueltas feba parte d'o Imperio Otomán con o nombre de Selânik, fillo d'Ali Rıza Efendi, un funzionario turco d'aduanas, que morió cuan Mustafa yera encara un nin, y de Zubeida Hanım. O choben Mustafa estudeyó en a escuela en Salonica de Semsi Efendi, un pedagogo propietario d'una escuela pribata que aplicaba metodos ozidentals ta educar á os suyos alumnos, encara que albandonó a escuela luego d'a muerte d'o suyo pai, ta bibir con o suyo tío en o campo, rezibindo educazión d'a suya mai y d'o suyo tío, dica que se dezidió que bibiee coa suya tía en Slonica, á on continó os suyos estudeyos. Dentró en una Academia melitar en a ziudat de Monastir (güé Bitola, en a Republica de Mazedonia) en 1895, á on bibió o periodo d'as luitas con os griecos. Carrera melitar: Guerra italo-turca y Primera Guerra MundialCombenzito que o exerzito eba de mantener-se fuera d'a politica no partizipó en o mobimiento d'os Chobens Turcos. En 1911 se distinguió como ofizial en Tripolitania en a Guerra Italo-turca. En 1915, en a Primera Guerra Mundial, tenió esito en o frent d'os Dardanelos cuentra os Aliatos ozidentals e dimpués en 1916 en Anatolia oriental cuentra o Exerzito ruso, on fue aszendito a cheneral. A resistenzia cuentra os AliatosEn 1919, en rematar a guerra, yera encargato d'organizar a desmobilizazión en Anatolia oriental, pero presentó a suya dimisión en o exerzito e se posó en a cabeza d'un mobimiento que elaboró o dito "Pauto Nazional". En ixe pacto a defensa d'a integridat d'o territorio turco yera un punto esenzial. Os nazionalistas ganoron as elezions e un nuebo parlamento reunito en Estambul aduotó o Pauto Nazional en chinero de 1920. Sin d'embargo una nueba mortalera d'armenios en o sureste d'Anatolia estió enchaquia pa que os Aliatos interbenisen, ocupasen a capital e disolbesen o Parlamento turco. O mobimiento nazionalista se recomposó en Anatolia. En a Grant Asambleya Nazional reunita en Ankara Mustafá Kemal consiguió combenzer que esta asambleya representaba á la nazión. Os nazionalistas denunzioron o tratato de Sèvres pero pa conseguir as mugas que reclamaba o Pauto Nazional eban de luitar en tres frents, á l'este cuentra os armenios, á lo sureste cuentra os franzeses que ocupaban Zilizia, á l'ueste cuentra os griegos. En abril de 1920 Mustafa Kemal encomenzó negoziazions con os sobieticos, que conduzioron á la firma d'o tratato de Kars por o que os turcos recuperoron zonas que o Imperio Ruso eba conquiesto a os otomans como as rechions de Kars e Ardahan, pero no pas Batum, e tamién consiguioron o destrito d'Igdir, (á lo norte d'o Mont Ararat), que Persia eba zedito á o Imperio Ruso en 1828. Un alcuerdo con Franzia, en otubre de 1921 sennificó o trazato d'a muga con Siria, e a espulsión u fuyita de cuasi toz os armenios e sirians de Zilizia e Urfa. Os italians ebacuoron o surueste d'Anatolia en 1922. Os griegos refusoron una ofensiba d'os nazionalistas turcos en chunio de 1920, a l'atro año tornó a encomenzar a guerra y os griegos troboron resistenzia turca en Inönü en marzo e chunto á Sakaria en agosto. En 1921 os griegos d'a rechión de Trebizonda fuoron deportatos ta o sur e desaparioxon en a suya mayoría. Mustafá Kemal conzentró as fuerzas lanzando una ofensiba en agosto de 1922 que derrotó a os griegos, ocupando Izmir en setiembre. En otubre firmoron una combenzión con os Aliatos por a que os griegos eban d'ebacuar Trazia Ozidental. En 1922 en ixa guerra 1.200.000 griegos de l'ueste fuyoron ta Grezia. A nueba TurquíaMustafá Kemal obligó a la Grant Asambleya á abolir o soldanato o 1 de nobiembre de 1922. O tratato de Lausana o 24 de chulio de 1923 satisfazió as pretensions d'os turcos en a mayor parte d'os puntos: en Trazia o río Maritza esdebinió a muga con Grezia. En Anatolia oriental ratificoron os alcuerdos de 1921, quedando només en suspenso a custión de Mosul. Por o tratato de Lausana 400.000 turcos e atros musulmans que bibiban en Grezia abioron d'establir-sen en Turquía cambeyatos por 150.000 griegos que encara bibiban en Turquía que se sumoron a los 1.200.000 que eban fuyito d'a zona d'Esmirna e atros. O lumero de griegos forachitatos d'Anatolia se calcula en 1.600.000. Os griegos d'Estambul e os turcos de Trazia Ozidental fuoron esentos d'o tratato. Dimpués de l'aplicazión d'o tratato de Lausana a poblazión musulmana en Turquía esdebinió un 98%, a mayor parte turcos. Mustafa Kemal proclamó a Republica o 29 d'otubre de 1923 e l'1 d'otubre trasladó a capital t'Ankara, a Grant Asambleya teneba o poder lechislatibo. O partito unico, dito Partito d'o Pueblo, dimpués Partito Republicán d'o Pueblo, trasladaba as diretrizes d'o gobierno á toz os rans d'a soziedat. A reboluzión kemalista s'apoyó en a esaltazión d'a nazión turca e a laizizazión d'a soziedat. A prenzipios d'a decada de 1920 o conzeuto de nazión turca encara no yera un conzeuto familiar en Anatolia u Trazia. O kemalismo beyó a nezesidat de recuperar a luenga turca popular pa introduzir en l'amostranza primaria. Mustafa Kemal abolió o califato en 1924, fazió laica l'amostranza, eliminó o que quedaba d'a xaria en o Dreito zebil, proibió as ordens sufís, e suprimió cualsiquier referenzia á lo Islam como relichión d'o Estato. Esto fazió que os kurdos encomenzasen una rebuelta d'ispirazión relichiosa. Os kurdos fuoron adibitos ofizialment á la nazión turca baxo o nombre de "turcos d'as montañas". En 1934 imposó á toz os ziudadans turcos o uso d'un patronimico, e a Grant Asambleya li posó o patronimico de Atatürk, "pai d'os turcos" o "turco benerable". En 1937 Turquía firmó Pauto de Saadabad con Iraq, Irán e Afganistán, que teneba como obchetibo prenzipal a luita cuentra os lebantamientos kurdos. Bibliografía
Enrastres esternos
Questions for article: cumhurbaşkanları resimleri, atata turkaj, atatjurk resim, batalla de sari bair, biografi kemal turki, biografija e mustafa kemal ataturkut, biografija na mustafa kemal ataturk, cumhurbaşkanları.resimleri, istanbulon resimler, kemal mustafa atatjurk resim, le lieu de mustafa kemal atatÜrk |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.
IHS Europe: Infrared Heating Systems for Home and Business.